Alqor — Bölmə 7: Xəta İdarəetməsi#

cəhd et
    <gövdə>
[tut [(<ad>: <XətaTipi>)]
    <gövdə>]...
[nəhayət
    <gövdə>]
son

cəhd et
    dəyişən n = tamƏt(oxu())
    yaz("Ədəd: {n}")
tut (x: ÇevrilməXətası)
    yaz("Bu ədəd deyil: {x.mesaj}")
son

cəhd et
    dəyişən m = fayl.oxu("verilən.txt")
    dəyişən v = json.oxu(m)
    emal(v)
tut (x: FaylTapılmadıXətası)
    yaz("Fayl yoxdur: {x.yol}")
tut (x: JSONXətası)
    yaz("Format pozulub, sətir {x.sətir}")
tut (x: Xəta)
    yaz("Naməlum xəta: {x.mesaj}")
nəhayət
    yaz("Bu blok həmişə işləyir")
son

cəhd et
    riskli()
tut (x: ŞəbəkəXətası | VaxtBitdiXətası)
    yaz("Bağlantı problemi")
son

cəhd et
    sorğu()
tut (x: HTTPXətası) əgər x.kod == 404
    yaz("Tapılmadı")
tut (x: HTTPXətası) əgər x.kod >= 500
    yaz("Server xətası")
tut (x: HTTPXətası)
    yaz("Digər HTTP xətası: {x.kod}")
son

cəhd et
    riskli()
tut
    yaz("Nəsə alınmadı")
son

dəyişən n = cəhd et
    ver tamƏt(giriş)
tut
    ver 0
son

at Xəta("Nəsə səhv getdi")
at ArqumentXətası("Yaş mənfi ola bilməz: {yaş}")
at ŞəbəkəXətası("Bağlantı kəsildi", kod: 503)

// Tutulmuş xətanı yenidən atmaq
cəhd et
    riskli()
tut (x: Xəta)
    jurnal.xəta(x)
    at                      // eyni xətanı yenidən at
son

// Səbəb zənciri ilə
cəhd et
    aşağıSəviyyə()
tut (x: Xəta)
    at VerilənlərXətası("Verilən yüklənmədi", səbəb: x)
son

Atılan
├── Xəta                          (bərpa oluna bilən)
│   ├── ArqumentXətası
│   │   ├── TipXətası
│   │   │   └── VahidXətası       (ölçü vahidləri, § 3.8)
│   │   ├── DəyərXətası
│   │   └── DiapazonXətası
│   ├── ÇevrilməXətası
│   ├── RiyaziXəta
│   │   ├── BölməXətası
│   │   ├── DaşmaXətası
│   │   └── DəqiqlikXətası
│   ├── KolleksiyaXətası
│   │   ├── İndeksXətası
│   │   ├── AçarXətası
│   │   └── BoşKolleksiyaXətası
│   ├── GirişÇıxışXətası
│   │   ├── FaylTapılmadıXətası
│   │   ├── İcazəXətası
│   │   ├── DiskDoluXətası
│   │   └── FaylMəşğulXətası
│   ├── ŞəbəkəXətası
│   │   ├── BağlantıXətası
│   │   ├── VaxtBitdiXətası
│   │   ├── DNSXətası
│   │   └── HTTPXətası
│   ├── FormatXətası
│   │   ├── JSONXətası
│   │   ├── XMLXətası
│   │   └── KodlaşdırmaXətası
│   ├── VerilənlərBazasıXətası
│   │   ├── SorğuXətası
│   │   ├── ƏlaqəXətası
│   │   └── TranzaksiyaXətası
│   ├── BoşDəyərXətası
│   ├── PythonXətası              (Python kitabxanaları, § 8.14)
│   ├── VaxtXətası
│   ├── İcazəsizXəta
│   ├── ParalellikXətası          (§ 9.12, § 9.13)
│   │   ├── KanalXətası
│   │   └── DalanXətası
│   ├── MüqaviləXətası            (§ 5.13)
│   │   ├── ÖnŞərtXətası
│   │   └── SonŞərtXətası
│   ├── GözləntiXətası            (`gözlənilir`, § 13.5)
│   └── NəticəXətası              (`Nəticə.aç()`, § 7.5)
│
└── KritikXəta                    (bərpa oluna bilməz, tutulmamalıdır)
    ├── YaddaşBitdiXətası
    ├── StekDaşmaXətası
    ├── İddiaXətası
    └── DaxiliXəta

sinif ÖdənişXətası miras Xəta
    xassə məbləğ: onluq
    xassə kart: mətn

    qurucu(mesaj: mətn, məbləğ: onluq, kart: mətn)
        üst(mesaj)
        özü.məbləğ = məbləğ
        özü.kart = kart
    son

    əvəz et metod mətnƏt() -> mətn
        qaytar "Ödəniş alınmadı: {özü.mesaj} ({özü.məbləğ} AZN)"
    son
son

at ÖdənişXətası("Balans kifayət etmir", 150.0, "****1234")

funksiya böl(a: tam, b: tam) -> Nəticə
    əgər b == 0 onda
        qaytar Uğursuz("sıfıra bölmə")
    son
    qaytar Uğur(a / b)
son

// İstifadə 1 — seç
seç böl(10, 2)
    hal Uğur(d) → yaz("Nəticə: {d}")
    hal Uğursuz(m) → yaz("Xəta: {m}")
son

// İstifadə 2 — metodlar və sahələr
dəyişən n = böl(10, 0)
yaz(n.uğurludur())                     // yanlış
yaz(n.dəyərVəYa(0.0))                  // 0.0
yaz(böl(4, 2).çevir((x) => x * 2))     // Uğur(dəyər=4.0)
yaz(n.xəta)                            // sıfıra bölmə

funksiya hesabla(x, y, z) -> Nəticə
    dəyişən a = böl(x, y)?       // Uğursuz olsa dərhal qaytarılır
    dəyişən b = böl(a, z)?
    qaytar Uğur(a + b)
son

funksiya adınUzunluğu(siyahı, ad)
    dəyişən tapılan = tap(siyahı, ad)?     // boşdursa — boş qaytarır
    qaytar uzunluq(tapılan)
son

dəyişən f = (n) => böl(10, n)?            // ox funksiyasında da işləyir

funksiya tap(id: tam) -> İstifadəçi?
    ...
son

dəyişən i = tap(5)
əgər i boş deyil onda
    yaz(i.ad)
son

// Zəncir
yaz(tap(5)?.ünvan?.şəhər ?? "naməlum")

funksiya emal()
    dəyişən f = fayl.aç("a.txt")
    gecikdir f.bağla()                // mütləq icra olunur

    dəyişən b = verilənlər.bağlan()
    gecikdir b.bağla()                // tərs sırada: əvvəl b, sonra f

    cəhd et
        işlə(f, b)
    tut (x: Xəta)
        jurnal.xəta(x)
    son
son

istifadə f = fayl.aç("a.txt")
    yaz(f.oxu())
son                                   // f.bağla() avtomatik

istifadə f = fayl.aç("a.txt"), b = verilənlər.bağlan()
    ...
son

interfeys Bağlanıla_bilən
    metod bağla()
son

// Bərpa olunmayan vəziyyət
panika("Bu heç vaxt baş verməməlidir")

// Üst səviyyədə panikanı tutmaq (yalnız server/xidmət üçün)
bərpa
    riskliModul.işlət()
tut (p: Panika)
    jurnal.kritik("Panika: {p.mesaj}")
    yenidənBaşlat()
son

gətir jurnal

jurnal.səviyyə("sazlama")          // sazlama | info | xəbərdarlıq | xəta | kritik

jurnal.sazlama("Dəyişən x = {x}")
jurnal.info("Server başladı")
jurnal.xəbərdarlıq("Yaddaş 80% dolub")
jurnal.xəta("Sorğu alınmadı", xəta: x)
jurnal.kritik("Verilənlər bazası əlçatmazdır")

// Fayla yazmaq
jurnal.fayl("/var/log/proqram.log")
jurnal.format("json")             // mətn | json | rəngli

✖ Tutulmamış xəta: FaylTapılmadıXətası
  Mesaj: "verilən.txt" faylı tapılmadı
  Yol:   /home/vuqar/layihe/verilən.txt

  Çağırış yığını:
    1. fayl.oxu(yol: mətn)              fayl.alq:142:9
    2. konfiqYüklə()                     konfiq.alq:18:21
    3. başlat()                          əsas.alq:7:5
    4. əsas()                            əsas.alq:3:1

  Səbəb: GirişÇıxışXətası — ENOENT (2)

  = kömək: faylın mövcudluğunu `fayl.vardır(yol)` ilə yoxlayın
  = sənəd: vuqar.pro/alqor/xeta/FaylTapılmadıXətası